دستور ISNULL در اس کیو ال

در SQL، مقدار NULL نشان می‌دهد که یک مقدار برای ستون ثبت نشده، در دسترس نیست یا هنوز مشخص نشده است. این مقدار با صفر، رشته خالی و فاصله تفاوت دارد. برای نمونه، صفر می‌تواند تعداد واقعی یک کالا باشد، اما NULL یعنی تعداد کالا در داده موجود نیست یا ثبت نشده است.

عبارت IS NULL یک شرط برای بررسی همین وضعیت است. این شرط در بخش WHERE قرار می‌گیرد و ردیف‌هایی را برمی‌گرداند که ستون موردنظرشان مقدار NULL دارد. در مقابل، IS NOT NULL ردیف‌هایی را انتخاب می‌کند که ستون آن‌ها مقداری ثبت‌شده دارد.

در SQL Server تابعی نیز با نام ISNULL(expression, replacement_value) وجود دارد. این تابع مقدار اول را بررسی می‌کند: اگر NULL باشد، مقدار جایگزین را برمی‌گرداند و اگر NULL نباشد، همان مقدار اصلی را حفظ می‌کند. بنابراین تابع ISNULL() را نباید با شرط IS NULL یکی دانست.

این تفاوت در عمل مهم است. اگر هدف شما پیدا کردن مشتریانی است که آدرس آن‌ها ثبت نشده، به شرط IS NULL نیاز دارید. اگر می‌خواهید در گزارش، آدرس ثبت‌نشده با عبارتی مانند «نامشخص» نمایش داده شود، می‌توانید از تابع جایگزینی مناسب پایگاه داده استفاده کنید.

NULL به معنی «مقدار نامعلوم» است و با یک مقدار معمولی قابل مقایسه نیست. به همین دلیل، شرط Address = NULL روش درست بررسی ستون خالی از نظر NULL نیست. برای چنین بررسی‌ای باید از عبارت Address IS NULL استفاده کنید.

برای مثال، اگر در جدول Persons بخواهید افرادی را پیدا کنید که نشانی آن‌ها وارد نشده است، این پرس‌وجو نتیجه مورد انتظار را برمی‌گرداند:

SELECT LastName, FirstName, Address
FROM Persons
WHERE Address IS NULL;

سناریوی کاربردی آن، پیدا کردن پرونده‌هایی است که پیش از ارسال نامه نیاز به تکمیل نشانی دارند. توجه کنید که رشته خالی، مانند ''، با NULL یکی نیست؛ اگر سامانه رشته خالی ذخیره کرده باشد، شرط بالا آن ردیف را پیدا نمی‌کند.

شرط IS NULL ردیف‌های فاقد مقدار را انتخاب می‌کند؛ شرط IS NOT NULL برای انتخاب ردیف‌هایی است که مقدار ستون در آن‌ها ثبت شده است. این دو شرط مکمل یکدیگرند و در گزارش‌گیری، کنترل کیفیت داده و بررسی کامل‌بودن فرم‌ها کاربرد زیادی دارند.

برای مثال، اگر بخواهید فهرست افرادی را ببینید که نشانی آن‌ها موجود است، می‌توانید از کد زیر استفاده کنید:

SELECT LastName, FirstName, Address
FROM Persons
WHERE Address IS NOT NULL;

در یک سامانه ثبت‌نام، این شرط می‌تواند برای استخراج کاربرانی به کار رود که شماره تماس یا نشانی خود را وارد کرده‌اند. با این حال، وجود یک مقدار به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که آن مقدار معتبر باشد؛ ممکن است داده‌ای نامرتبط یا ناقص در ستون ذخیره شده باشد. بررسی اعتبار داده معمولاً به شرط‌های جداگانه نیاز دارد.

ستون متنی ممکن است NULL، رشته خالی یا رشته‌ای شامل یک یا چند فاصله داشته باشد. از نظر داده‌ای، این حالت‌ها الزاماً یکسان نیستند. شرط IS NULL فقط مقدار NULL را پیدا می‌کند و به‌تنهایی رشته خالی یا فاصله را تشخیص نمی‌دهد.

برای نمونه، فرض کنید فرم ثبت‌نام به کاربر اجازه دهد نشانی را خالی ارسال کند. بسته به منطق برنامه و پایگاه داده، ممکن است برای آن ستون NULL یا رشته خالی ذخیره شود. اگر گزارش شما فقط از IS NULL استفاده کند، ردیف‌هایی که مقدارشان '' است از نتیجه جا می‌مانند.

در صورت نیاز به بررسی چند حالت، شرط‌ها را آگاهانه ترکیب کنید. کد زیر نمونه‌ای برای پیدا کردن مقدار NULL یا رشته خالی در SQL Server است:

SELECT LastName, FirstName, Address
FROM Persons
WHERE Address IS NULL
   OR Address = '';

اگر فاصله‌های ابتدا یا انتهای متن نیز باید در نظر گرفته شوند، ابتدا باید مشخص کنید که با فاصله‌ها چه رفتاری می‌خواهید. پاک‌سازی داده در پرس‌وجو یا هنگام ورود اطلاعات، به نوع ستون و قواعد پروژه وابسته است؛ بنابراین بهتر است سیاست یکسانی برای ثبت و نگهداری داده‌ها داشته باشید.

در SQL Server، تابع ISNULL() زمانی مفید است که می‌خواهید مقدار NULL در نتیجه پرس‌وجو با یک مقدار جایگزین نمایش داده شود. این تابع معمولاً به دو ورودی نیاز دارد: عبارت یا ستونی که بررسی می‌شود و مقداری که در صورت NULL بودن باید برگردد.

برای مثال، اگر ستون Address خالی از نظر NULL باشد، می‌توانید در نتیجه عبارت «ثبت نشده» را به جای آن نمایش دهید:

SELECT LastName,
       FirstName,
       ISNULL(Address, 'ثبت نشده') AS AddressDisplay
FROM Persons;

این کار مقدار ذخیره‌شده در جدول را تغییر نمی‌دهد؛ فقط خروجی همان پرس‌وجو را شکل می‌دهد. به همین دلیل برای آماده‌سازی گزارش‌ها مناسب است، اما جایگزین‌کردن نمایشی NULL را نباید با اصلاح دائمی داده‌های اصلی اشتباه گرفت.

نوع داده مقدار خروجی نیز اهمیت دارد. در SQL Server، نوع نتیجه تابع ISNULL() بر اساس نوع عبارت اول تعیین می‌شود و مقدار جایگزین باید با آن سازگار باشد. اگر مقدار جایگزین با نوع ستون هم‌خوانی نداشته باشد، ممکن است تبدیل ناخواسته یا خطا رخ دهد؛ پس نوع ستون و مقدار جایگزین را پیش از استفاده بررسی کنید.

نام تابع جایگزینی NULL ممکن است بین سامانه‌های پایگاه داده فرق کند. ISNULL() در SQL Server شناخته‌شده است، اما در پایگاه‌های داده دیگر ممکن است تابع یا عبارت استاندارد دیگری به کار رود. اگر کد را میان سامانه‌ها جابه‌جا می‌کنید، سازگاری دستورها را بررسی کنید.

برای مثال، COALESCE() در بسیاری از سامانه‌های SQL پشتیبانی می‌شود و نخستین مقدار غیر NULL را از میان ورودی‌های خود برمی‌گرداند. در مقابل، ISNULL() در SQL Server دو ورودی دارد و تنها مقدار اول را با یک مقدار جایگزین مقایسه می‌کند.

نمونه زیر از COALESCE() استفاده می‌کند تا در صورت NULL بودن نشانی، متن جایگزین را نشان دهد:

SELECT LastName,
       FirstName,
       COALESCE(Address, 'ثبت نشده') AS AddressDisplay
FROM Persons;

هرچند این نمونه از نظر نتیجه ساده شبیه ISNULL() است، در جزئیات، از جمله تعداد ورودی‌ها و قواعد نوع داده، تفاوت‌هایی وجود دارد. برای انتقال یک برنامه، فقط عوض‌کردن نام تابع کافی نیست؛ مستندات سامانه مقصد و نتیجه اجرای پرس‌وجو را هم بررسی کنید.

گاهی لازم است فقط ردیف‌های دارای مقدار ثبت‌شده را بررسی کنید و سپس نتیجه‌ای قابل‌خواندن برای کاربر بسازید. در این حالت، می‌توانید شرط‌های فیلتر را همراه با تابع جایگزینی به کار ببرید. انتخاب روش به این بستگی دارد که می‌خواهید ردیف‌ها را حذف کنید یا فقط شکل نمایش یک ستون را تغییر دهید.

در نمونه زیر، همه افراد در خروجی باقی می‌مانند، اما برای نشانی‌های NULL عبارت «ثبت نشده» نمایش داده می‌شود:

SELECT LastName,
       FirstName,
       ISNULL(Address, 'ثبت نشده') AS AddressDisplay
FROM Persons
ORDER BY LastName;

اما اگر هدف، گزارش‌گیری فقط از افرادی باشد که نشانی آن‌ها ثبت شده، باید شرط را به پرس‌وجو اضافه کنید:

SELECT LastName, FirstName, Address
FROM Persons
WHERE Address IS NOT NULL
ORDER BY LastName;

در مثال اول، NULL تنها در خروجی به متن تبدیل شده است و ردیف حذف نمی‌شود. در مثال دوم، ردیف‌هایی که نشانی آن‌ها NULL است اصلاً در نتیجه ظاهر نمی‌شوند. این تمایز در ساخت گزارش‌های مدیریتی، فهرست‌های تماس و خروجی‌های قابل دانلود اهمیت دارد.

نوشتن Column = NULL یکی از خطاهای رایج است. برای بررسی NULL از IS NULL یا IS NOT NULL استفاده کنید. این قاعده به معنی آن نیست که می‌توان رشته خالی را هم با همین شرط پیدا کرد؛ NULL و رشته خالی دو وضعیت جدا هستند.

شباهت نوشتاری این دو عبارت ممکن است گیج‌کننده باشد، اما کارشان متفاوت است. IS NULL در شرط‌ها برای شناسایی ردیف‌ها به کار می‌رود؛ ISNULL() در SQL Server یک تابع است که می‌تواند مقدار جایگزین را برگرداند. پیش از نوشتن پرس‌وجو مشخص کنید هدف شما فیلترکردن است یا تغییر نحوه نمایش خروجی.

استفاده از ISNULL() در یک دستور SELECT فقط خروجی همان پرس‌وجو را تغییر می‌دهد. اگر لازم است اطلاعات جدول اصلاح شود، باید عملیات به‌روزرسانی جداگانه و با دقت انجام شود. تبدیل نمایشی NULL به متن، به معنای ذخیره‌شدن آن متن در ستون نیست.

برای پیدا کردن ردیف‌هایی که مقدار یک ستون در آن‌ها ثبت نشده است، از IS NULL استفاده کنید و برای انتخاب ردیف‌های دارای مقدار، سراغ IS NOT NULL بروید. اگر در SQL Server می‌خواهید مقدار جایگزینی را در خروجی نمایش دهید، تابع ISNULL() می‌تواند مناسب باشد؛ در سامانه‌های دیگر، سازگاری تابع‌هایی مانند COALESCE() را بررسی کنید.

همچنین به یاد داشته باشید که NULL با صفر، رشته خالی و فاصله تفاوت دارد و استفاده از ISNULL() در یک پرس‌وجو داده اصلی را تغییر نمی‌دهد. با روشن‌کردن هدف پرس‌وجو و انتخاب درست میان شرط و تابع، دستور ISNULL در SQL و عبارت‌های مرتبط با آن را دقیق‌تر و مطمئن‌تر به کار می‌برید.